مقدار اکسیژن محلول در آب ، طبق قانون هنری ، تابعی از دما و فشار جزئی اکسیژن موجود در محیط است، همچنین به مواد موجود در آب هم بستگی دارد. غلظت اکسیژن حل شده در آب کم است بنابراین از لحاظ بوم‌شناختی ناپایدار است. مقدار اکسیژن در صفر درجه و فشار متعارفی حدود 14,6ppm می باشد. این مقدار در 20 درجه سانتی‌گراد به 9,2ppm می‌باشد.

انحلال پذیری گازها با افزایش دما کاهش می‌یابد. بنابراین آب رودخانه‌ای که بطور مصنوعی گرم شده است، دچار آلودگی گرمایی می‌باشد و آن کمتر از آبهای سرد است. آلودگی گرمایی آب ، اغلب به علت نیروگاههای برق می‌باشد که آب سرد را از رودخانه‌ها یا دریاچه برای خنک کردن دستگاهها بکار می‌برند و آب گرم‌شده را به منبع اصلی برمی‌گردانند.

نقش مواد آلی در کاهش

وجود مواد شیمیایی احیا کننده و بویژه مواد آلی در آب موجب مصرف و کاهش مقدار اکسیژن محلول می‌گردد. فاضلابها و پسابهای صنعتی و خانگی ، حاوی مقادیر زیادی مواد آلی هستند. تخلیه آنها در آبها ، بسرعت باعث آلودگی آب و کاهش می‌شود. آبهای جاری در نهرها و رودخانه‌های کم‌عمق که هوادهی می‌شود، بطور مداوم اکسیژن‌دار می‌شوند. اما آبهای راکد یا آبی که نزدیک کف یک دریاچه عمیق است، تقریباً عاری از اکسیژن است، زیرا با ماده آلی واکنش دارد و هیچ مکانیسمی برای تجدید آن وجود ندارد.

از شاخص‌های اساسی کیفیت آبها و پسابها تعیین مقادیر BOD (مقدار اکسیژن لازم جهت تجزیه مواد آلی موجود در آب) و COD ( اکسیژن لازم برای اکسیداسیون مواد قابل اکسید شدن موجود در آب) می‌باشد. تعیین یک روش کلیدی برای تعیین شاخص های مذکور به شمار می‌رود.

نقش اکسیژن محلول در خاصیت خورندگی آب

اکسیژن محلول در آب یکی از دلایل اصلی خاصیت خورندگی آب می باشد، آهن و اکسیژن در تماس با آب ، تشکیل قطب‌های کاتد و آند را می‌دهند. آهن به عنوان آند عمل کرده ، به هیدروکسید فرو و سپس به هیدروکسید فریک و بعد از آن به اکسید آهن تبدیل می‌شود. با توجه به مشکلات متعددی که وجود اکسیژن در آبهای صنعتی (بویژه در آب جوشاورها) ایجاد می‌کند، حذف آن از آبهایی که استفاده صنعتی دارند، لازم است.

روشهای حذف اکسیژن محلول از آب

حذف از آب را معمولاً تجزیه هوازدایی می‌نامند که به روش فیزیکی و شیمیایی انجام می‌گیرد. در روش فیزیکی از دستگاه خاصی استفاده می‌شود که با استفاده از جریان متضاد آب و بخار داغ ، اکسیژن را از آب خارج می‌کند. پس از هوازدایی به روش فیزیکی برای تکمیل عملیات از روش شیمیایی استفاده می‌شود که به سه صورت انجام می‌گیرد:

اضافه کردن سولفیت سدیم (با جذب اکسیژن به سولفات سدیم تبدیل می‌گردد)
اضافه کردن هیدرازین
استفاده از گاز در محیط قلیایی

روش‌های اندازه گیری

روش فیزیکی

امروزه برای اندازه گیری در محل نمونه برداری از دستگاههای کوچک سیار که مجهز به الکترود غشایی است، استفاده می‌شود. الکترود غشایی بر اساس سرعت نفوذ مولکولهای اکسیژن از یک غشا ساخته شده است. این روش فیزیکی بطور ساده و سریع انجام می‌گیرد.

روش شیمیایی وینکلر یا یدومتری

یدومتری دقیق‌ترین و قابل اعتمادترین روش اندازه گیری می‌باشد.‌ این روش یک روش تیتراسیونی است که بر اساس خواص اکسیدکنندگی اکسیژن محلول انجام می‌گیرد. با افزایش به محلول قلیایی شده آب ، هیدروکسید منگنز با اکسیژن محلول آب ترکیب شده ، ایجاد می‌کند. با مصرف تمام اکسیژن موجود ، محلول اسیدی می‌شود. با افزودن یدور ، در محیط اسیدی با یون یدور ، وارد واکنش شده ، ید آزاد می‌کند. مقدار ید آزاد شده توسط محلول تیوسولفات تعیین می‌شود و از روی مقدار تیوسولفات مصرفی ، مقدار اکسیژن موجود در آب محاسبه می‌شود

ارسال توسط بهداشت محيط

روشهای نوین جمع آوری فاضلاب

تاريخ : جمعه بیست و دوم آبان 1383

روش هاي نوين جمع آوري فاضلاب (دکتر تقی پور)

روش سنتي يا روش متداول روشي است که بطور ثقلي آب مصرف شده را بطور صحيحي جمع آوري و به تصفيه خانه منتقل مي کند. بر اساس تحقيقاتي که در دهه 1960 و 1970 بر روي وضعيت جمع آوري فاضلاب در جوامع کوچک انجام دادند به اين نتيجه رسيدند که هزينه هاي سيستم ثقلي و يا متداول 4 برابر هزينه هاي تصفيه و دفع فاضلاب مي باشد. از اين رو جهت اجتناب از اين مسايل، سيستم جديد را پيشنهاد داده اند.

روش هاي جايگزين:

1) روش سپتيک تانک ثقلي Septik Tank Effluent Gravity ( STEG)

در اين روش يک پيش تصفيه بر روي فاضلاب صورت مي گيرد و مشکلي جهت تامين سرعت خودشستشويي وجود ندارد چون مواد جاند معلق درشت در سپتيک تانک مانده و اختلالي در تامين سرعت خودشستشويي ايجاد نمي کنند. در سپتيک تانک لازم نيست که قطر لوله 200 mm و يا بالاتر انتخاب گردد.

اين روش براي جوامع کوچک کاربرد دارند و چون قطرها کوچک هستند، مي توان از لوله هاي پلاستيکي استفاده نمود زيرا خوردگي اين نوع لوله ها کمتر است و مشکل نشتاب وجود ندارد.

فاضلاب بدون هيچ پيش تصفيه اي وارد شبکه جمع آوري شده و به صورت ثقلي به سمت تصفيه خانه حرکت مي کند. حداقل قطر لازم 150 تا 200 mm است. جهت جلوگيري از رسوب جامدات معلق، حداقل قطر 6/ متر بر ثانيه حفظ بايد گردد. جهت تميز کردن آنها وجود منهول الزاميست. بدليل آب بند نبودن کامل شبکه جمع آوري سنتي، يکي از مشکلات اصلي Infiltration يا نشتاب به داخل و Exfiltration يا نشتاب به خارج مي باشد. در اين روش قطر شبکه کم است ( حدود 25 تا 50 mm ) و لوله هاي پلاستيکي مورد استفاده قرار مي گيرند.

لوله هاي خروجي از منازل، در ابتدا وارد سپتيک تانک مي گردند. بدليل اينکه در اين حالت مواد جامد قابل ته نشيني وجود ندارد. سيستم با قطر کم و شيب کمتر قادر به انتقال فاضلاب خواهد بود. اين سيستم به دليل اينکه کاملا آب بند مي باشد، امکان نشتاب به داخل و يا خارج وجود ندارد. اين سيستم براي اولين بار در سال 1961 در استراليا و سپس در سال 1977 در آمريکا مورد استفاده واقع شد. عمق کارگذاري لوله ها در اين سيستم حدود 9/ متر مي باشد.

2) روش سپتيک تانک با پمپ ( Septik Tank Effluent Pump )

اين روش، شامل شبکه تحت فشار مي باشد. در اين روش، سپتيک تانک مجهز به صافي و پمپ با فشار بالاست. فاضلاب خروجي توسط لوله هايي با قطر کم، که تحت فشار مي باشند، پمپاژ مي شود. شبکه جمع آوري فاضلاب اصلي نيز در اين روش تحت فشار مي باشد.

قطر لوله هاي تخليه در اين سيستم 25تا38 mm است. قطر لوله هاي اصلي حداقل 50 mm مي باشد. مانند سيستم STEG مشکل نشتاب در اين سيستم نيز وجود ندارد. در اين سيستم شبکه در عمق بسيار کم گذارده مي شود و لوله ها داراي انعطاف کافي هستند، به همين دليل نياز به شيب دهي نيست.تنها مشکله مربوطه، زماني است که سطح آب زيرزميني بالاست و منطقه سنگلاخي است. اين سيستم اولين بار در سال 1968 و در آمريکا بکار برده شد.

۳) Pressure Sever With Grinder Pump

اين سيستم شبيه روش دوم است ولي بجاي استفاده از پمپ ساده از پمپي استفاده مي شود که قدرت بيشتري دارد. در اين سيستم براي شبکه جمع آوري از سپتيک تانک استفاده نمي شود و بجاي آن از يک پمپ خردکننده براي خرد کردن جامدات استفاده مي شود. بنابراين مي توان از شبکه هايي با قطر کوچک استفاده کرد. مانند روش STEP اين شبکه نيز با قطر کم و عمق کارگذاري کم استفاده مي شود ولي در اين روش به دليل عدم استفاده از پيش تصفيه مقدار جامدات معلق، چربي و روغن بيشتر خواهد بود.

4) روش خلا

اين روش در شکل d نشان داده شده است. در اين سيستم از شبکه اي استفاده مي گردد که تحت فشار منفي و خلا قرار دارد. در اين روش جايگزين نيز مانند حالت هاي قبلي، قطر لوله ها کم، عمق کارگذاري شبکه نيز کم و شتاب نيز وجود ندارد.

روش هاي جايگزين مورد بحث عموما براي جوامع کوچک و غير متمرکز استفاده مي شود. از بين اين روشها تنها سيستم STEG قابل استفاده است.

ارسال توسط بهداشت محيط

عوارض سوئ استفاده از فاضلاب

تاريخ : پنجشنبه بیست و دوم آبان 1382

عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده در

محيط زيست و زمينهاي كشاورزي و راهنمائيهاي بهداشتي براي استفاده مجدد از فاضلاب

از : محمد سليماني زيوه

كارشناس بهداشت محيط

ارائه و پذيرفته شده در اولين همايش كشوري دانشكده هاي بهداشت كشور در اصفهان

چكيده:

فاضلابهاي شهري داراي انواع آلاينده هاي شيميايي نظير مواد سمي و فلزات سنگين ومواد آلي مثل : (هيدروكربونها ، دترجنت ها ، چربيها و روغنها) و ميكروارگانيزمهاي زنده اي از قبيل: ويروسها ، باكتريها و كليفرمهاي مدفوعي، پروتزوئرها و كرمها مي باشند كه با ورود اين فاضلابهاي تصفيه نشده به محيط زيست و تماس با منابع آبهاي سطحي و زير زميني و خاكها باعث آلودگي اين منابع با ارزش مي گردند و در صورت استفاده انسان از اين منابع ،خطر گسترش بيماريهاي مختلفي بين مردم بوجود مي آيد كه حداقل 21مورد شيوع بيماري بوسيله سبزيهاي آلوده به مدفوع يا فاضلاب خام گزارش شده است. اين عوامل علاوه بر خطرهاي مستقيمي كه براي بهداشت عمومي دارند نتايجي از قبيل ايجاد مناظر زشت ، توليد بوهاي ناخوشايند وحشرات ناقل و مزاحمي مانند: پشه ها و مگس ها را نيز به همراه دارند .

كه با استفاده مجدد از فاضلاب تصفيه شده در كشاورزي مي توان جداي از كاهش اين خطرات ، در مصرف آب شيرين صرفه جويي كرد و با توجه به وجود مواد كودي در پسابها باعث حاصلخيزي زمينهاي كشاورزي نيز گرديد كه نتيجتا" صرفه جويي اقتصادي نيز در پي دارد. البته استفاده از فاضلاب خام يا با تصفيه ناقص در اين امر مي تواند مشكلات جدي به همراه داشته باشد .

اين استفاده زماني معقول است كه از نظر بهداشتي تدابير حفاظتي مخصوصي انديشيده شده باشد، كه در اين مقاله سعي خواهيم داشت كه اثرات بهداشتي و عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده را در محيط زيست و زمينهاي كشاورزي بيان كرده و جنبه هاي غير بهداشتي آن را روي كشاورزان و مصرف كنندگان محصولات كشاورزي ، بررسي نموده و راهنمائيهاي بهداشتي را براي دست يابي به وضعيت مطلوب بين استفاده از فاضلاب وكاهش خطرات احتمالي مورد بحث و بررسي قرار دهيم.

كلمات كليدي: استفاده مجدد- فاضلاب خام – پساب _محيط زيست – كليفرمهاي مدفوعي – منابع آبي

مقدمه :

فاضلاب شامل انواع آلاينده هاي معدني ، آلي وسمي مقاوم به تصفيه مي باشد كه با توجه به جمعيت چند ميلياردي جهان با حجم وسيعي از فاضلاب روبرو هستيم كه طبيعت اكنون ديگر قدرت تصفيه اين حجم از فاضلاب با چنين آلودگي را ندارد ، پس بايد به ياري آن بشتابيم و از آلودگي بيشتر آبهاي سطحي و زير زميني و خاك جلوگيري نمائيم .

در جهان امروز حل مسائل زيست محيطي مورد توجه كليه محافل و سازمانهاي بين المللي و تعيين كننده خط مشي هاي بهداشتي ، اقتصادي و اجتماعي است. با توجه به كمبود آب در اكثر نقاط كشورمان كه مانع پيشرفت و رشد كشاورزي ، صنعتي و اجتماعي شده است و با دانستن اين موضوع ،آلوده نمودن منابع آب و خاك خيانتي بزرگ به نوع بشر و موجودات زنده محسوب ميشود . و ايجاب مي نمايد كه مطالعات وسيعتري جهت كاهش حجم آلودگي هاي محيط زيستي كه زائيده دست خود بشر نيز مي باشد، انجام شده و راه حلهاي كليدي براي حل اين مشكل جهاني ارائه گردد، تا همه مردم بتوانند از اين منابع ، استفاده شاياني را بنمايند.

عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده در زمينهاي كشاورزي

خاك مهمترين منبع توليد انرژي در زمين مي باشد كه زندگي موجودات زنده كاملا‌‌"به آن وابسته است ولي متأسفانه امروزه با افزايش جمعيت و مشكلات حادث از آن بيشترين سوء استفاده از آن شده و به طرق مختلف بوسيله انسانها آلوده ميگردد.خاك مخلوطي است پيچيده از مواد آلي و معدني ، موجودات زنده ، آب و هوا.كه براي بهره برداري مناسب از خاك نبايد هيچ تغيير نامطلوبي در خواص فيزيكي ، شيميايي و بيولوژيكي آن بوجود آوريم. حال با اين ديد مي توان آبياري با فاضلاب را به عنوان يك برهم زننده اين اكوسيستم مورد توجه قرار داد. گازهاي موجود در خاك همان گازهاي موجود در هوا ميباشند ولي به دليل وجود واكنش هاي بيولوژيكي ميزان آنها نسبت به هوا متفاوت است. مثلا" : ميزان اكسيژن موجود در خاك به علت مصرف توسط باكتريهاي هوازي براي تجزيه مواد آلي كمتر از هوا مي باشد و همچنين مواد آلي بسيار ريز موجود در فاضلاب در صورتي كه در خاك و رسوبات ته نشين شوند ، باعث كاهش نفوذپذيري خاك و رسيدن اكسيژن به آن مي گردند و حالت بي هوازي را در آن بوجود مي آورند در صورتي كه براي تجزيه هوازي مواد آلي موجود در فاضلاب توسط ميكروارگانيزمها نياز به اكسيژن كافي مي باشد كه اين مسأله با اندازه گيري BODمشخص مي گردد و ميانگين آن در فاضلابهاي خانگي 90 الي 250ميلي گرم در ليتر مي باشد. فاضلابي كه براي آبياري استفاده مي گردد، بايد داراي كيفيت خاصي باشد بدين ترتيب كه pHوغلظت املاح محلول كه با هدايت الكتريكي (EC) مشخص مي شود ويا كل جامدات محلول (TDS)و همچنين نسبت يونهاي سديم به كلسيم و منيزيم كه به آن نسبت جذب سديم (SAR) نيز مي گويند بايد در حد قابل قبولي باشد. حفظ محيط بازي (pH>7)براي فاضلابهايي كه در مناطق زراعي مورد استفاده قرار مي گيرند الزامي است و به طور كلي SAR كمتراز 15وهدايت الكتريكي كمتراز 100ميلي زيمنس در متر (در 25درجه سانتيگراد ) قابل قبول است. اكسيژن محلول بايد حداقل در هشت ساعت از شبانه روز كمتر از 2ميلي گرم در ليتر نباشد.

اگر فاضلاب صنايع وارد سيستم جمع آوري شهري شود، مواد آلاينده شيميايي نظير فلزات سنگين (Heavy metal) و مواد آلي غير قابل تجزيه در فاضلاب مشاهده مي گردد. كه مشكلي كه در دراز مدت مي توانند ايجاد نمايند، امكان تجمع اين مواد سمي و نمكها در خاك مي باشد و اين احتمال مي رود كه مقدار اين مواد در محصولات كشاورزي نيز بالا رفته و به يك ماده سمي براي انسان تبديل گردند. كه مهمترين روش حل اين مشكل، جلوگيري از ورود اين فاضلابها به شبكه جمع آوري شهري مي باشد كه البته اين روش به دليل وجود صنايع كوچك تا حدي غير ممكن به نظر مي رسد و بايد مناطق صنعتي را محدود نمود و فاضلاب اين مراكز را به طور مجزا جمع آوري و تصفيه كرد. البته براي كشور ما كه هنوز در اغلب شهرها شبكه جمع آوري مناسبي نداريم ، پالايش فاضلاب قبل از مصرف در كشاورزي مستلزم صرف هزينه هاي زيادي است و تقريبا" محال به نظر مي رسد .

اثرات بهداشتي استفاده مجدد از فاضلاب

فاضلابهاي خانگي معمولا داراي 1/. درصد ناخالصي هستند كه اين مقدار شامل عوامل آلوده كننده مختلفي است كه در صورت تخليه در محيط زيست مي تواند ضمن انتشار و شيوع انواع بيماريها ، خسارتهاي جبران ناپذيري در محيط زيست ايجاد نمايد. در اين رابطه كارگران و شاغلين مراحل توليد بيشتر از همه در معرض خطر جدي مي باشند كه بايد محافظت شوند . همچنين طبق تحقيقي كه به تازگي بر روي كارگران شاغل در تصفيه خانه هاي فاضلاب اصفهان انجام شده است ، رابطه معني داري بين كار كردن در اين گونه مراكز به خاطر تماس با فاضلاب با بروز برخي از بيماريهاي دستگاه تنفس و عفونت هاي دستگاه گوارش پيدا شده است. سازمان بهداشت جهاني (WHO)عفونت هاي ايجاد شده بوسيله عوامل بيماريزاي دفعي را بر اساس ويژگيهاي محيط انتشار در پنج گروه طبقه بندي مي نمايد.

گروه اول _

شامل عوامل عفونت زايي هستند كه دوره كمون ندارند(non-latent) و بلافاصله پس از دفع با دز نسبتا" پايين آلوده كننده هستند ولي فاقد قدرت تكثير در محيط ميباشند. واز طريق تماس مستقيم از شخصي به شخص ديگر منتقل ميشوند. مهمترين عوامل اين گروه عبارتند از:

ويروسها ، پروتزوئرها و كرمهاي انتروبيوس ورميكولاريس

(ته سنجاقي يا نخي)،هايمنولپيس نانا (كرم نواري_كوتاه) عفونتهاي رتاويروسي ، انتروويروسي ، هپاتيت A و آميبيازيس بالانتيديازيس ، انتروبيازيس ، هايمنولپيازيس و ژيارديازيس از بيماريهاي ايجاد شده بوسيله اين عوامل ميباشند. ژيارديا لامبليا بصورت كيست از طريق فاضلاب منتشرشده و در صورت ورود به بدن انسان در روده كوچك بخصوص در دوازدهه جايگزين مي شود و باعث اختلالات دستگاه گوارش و اسهال مي گردد ، همچنين عمل جذب چربيها را در روده مختل مي نمايد و بيمار دچار كمبود ويتامينهاي محلول در چربي مي گردد. نشانه هاي اوليه ژيارديازيس عبارتند از : استفراغ، سردرد ، اسهال ، كرمپ هاي شكمي و تب پايين كه اين عوارض براي يك انسان متوسط با سطح مناسب بهداشتي تقريبا" دو هفته طول ميكشد ولي در انسانهاي ضعيف ممكن است چند ماه نيز طول بكشد و در مواردي نيز كشنده باشد.

گروه دوم _

باكتريهاي مدفوعي هستند كه همانند گروه اول بلافاصله پس از دفع عفونتزا مي باشند و به دليل دز متوسط بايد تعدادشان زياد باشد تا قادر به بيماريزايي باشند ، مهمترين توانايي آنها قدرت تكثير در محيط ميباشد كه آنها را قادر ميسازد تا مدت طولاني در محيط باقي بمانند . عفونتهاي كامپيلوباكتر ، وبا ، اشريشياكلي بيماريزا ، سالمونلوزيس ، شيگلوزيس ، حصبه و يرسينيوزيس از مهمترين بيماريهاي ايجادشده بوسيله اين گروه از عوامل مي باشد .

_ تيفويئد و پاراتيفوئيد كه باسيل عامل آن Salmonellosis مي باشد در نزد انسان به صورت يك گاستروآنتريت حاد توأم با اسهال و انقباض عضلات بطني همراه با تب ، تهوع واستفراغ ميباشد .

_ وبا (Vibrio cholera ) يا التور كه بيماري ميكروبي خطرناكي است كه بيمار به علت از دست دادن مقدار زياد آب و الكتروليتهاي بدن دچار كاهش فشار خون و ضعيف شدن ضربان قلب و چروكيدگي پوست مي گردد و در صورت عدم مداواي به موقع در حالت اغماء از بين ميرود.

_شيگلاها (Shigellosis ) مهمترين عامل بروز اسهال خوني در انسان مي باشند.كه سوش هاي مختلف آن عبارتند از : شيگلا ديسانتري ،شيگلافلكسنري ،شيگلابويدي و شيگلاسونه اي كه در صورت رعايت نكردن بهداشت فردي مي توانند باعث اپيدمي گردند .

گروه سوم _

نماتودهايروده اي منتقله از خاك هستند كه به ميزبان واسط نياز ندارند . تخم اين انگلها به مدت زماني براي تكامل نياز دارند (دوره كمون) و از طرفي حداقل ميزان دز آلودگي فقط يك ارگانيزم است كه در فاضلابهاي خام ميزان قابل توجهي از اين انگلها وجود داردكه مهمترين اين عوامل عبارتند از :

آسكاريس لومبريكوئيدس(Ascaris lumbricodes ) ، كرم قلابدار آنكيلوستوماديودنال (Ancylostoma duodenale) ، تريكوريس تريكوريا (Trichuris trichiura ) ، كرمهاي نكاتورامريكانوس ، شلاقي و گرد.

_آسكاريس لومبريكوئيدس ، عفونت روده كوچك است و بيشتر در ميان كودكان شايع ميباشد . اين انگل غالبا" از راه مدفوع دفع شده به فاضلاب انتقال مي يابد و پس از آبياري مزارع بوسيله فاضلاب آلوده ، خاك و سبزيجات را آلوده مي نمايد . اين عفونت در ميان افراد شاغل در مزارع بيشتر مشاهده شده است .

گروه چهارم _

بيماريهاي عفوني ناشي از كرمهاي نواري تنياساژيناتا (Taenia saginata ) و تنياسليوم ((Taenia solium ميباشند كه به ميزبان واسط گاو يا خوك نيازمندند و انسان از طريق خوردن گوشت نپخته اين حيوانات آلوده به بيماري مبتلا مي شود. عوارض اين بيماريها در انسان دل درد و سوء هاضمه است و همچنين باعث لاغر شدن انسان نيز ميگردند. به لحاظ اپيدميولوژيكي تخم اين انگلها مقاوم بوده و داراي دوره كمون نيز مي باشند .

گروه پنجم

بيماريهاي عفوني ناشي از كرمهاي مرتبط با آب كه به يك يا دو ميزبان حد واسط در آب نيازمندند ، ميزبان اوليه كه عامل در آن بطور جنسي تكثير مي يابد، حلزون است و اگر ميزبان دوم نيز وجود داشته باشد، ممكن است يك ماهي يا ماكروفيت آبي باشد و استفاده از فاضلاب در كشاورزي چندان به اين امر مربوط نيست . مكانيزم انتقال تعدادي از اين بيماريها يك معيار سنجش زيست محيطي براي كنترل تصفيه مؤثر مدفوع فاضلابها مي باشد

ارسال توسط بهداشت محيط

سیستم های مهندسی تصفیه فاضلاب

تاريخ : پنجشنبه سی ام مرداد 1382

سیستم های مهندسی تصفیه فاضلاب انواع فاضلاب: صنعتی: خواص آن بستگی به نوع صنعت دارد. فرایند تصفیه بسیار متغیر می باشد. بسیاری از فرایندهای مورد استفاده جهت تصفیه فاضلاب شهری در مورد فاضلاب صنعتی نیز استفاده می شود. شهری: حاوی آلاینده های بسیاری است. ترکیب فاضلاب با فصل ممکن است تغییر کند که ناشی از استفاده مختلف آب می باشد. مهم ترین اجزای تشکیل دهنده فاضلاب جامدات معلق: عمدتاً شامل پسماندهای غذایی، فضولات بدن انسان، کاغذ، پارچه و ذرات خاک می باشد. مواد آلی فاضلاب : عمدتاً شامل پروتئینها (40 تا 60 درصد)، کربوهیدراتها (25 تا 50 درصد) و لیپیدها (تقریباً 10درصد) عوامل بیماریزا: انواع عوامل بیماریزا با منشأ آبی یافت می شوند که شامل باکتریها، ویروسها، پرتوزوآ و انگلها می باشند سیستم های تصفیه فاضلاب شهری تصفیه اولیه - تصفیه ثانویه - تصفیه ثالثیه تصفیه اولیه: هدف جداسازی مواد جامد از فاضلاب ورودی و جدا کردن نخاله های بزرگ توسط غربالها و یا خرد کردن آنها با تجهیزات خرد کننده ، جداسازی جامدهای معدنی در کانالهای دانه گیر و بیشتر جامدات معلق آلی با ته نشینی ، جداسازی تقریباً نیمی از جامدات معلق که تقریباً 30% BOD کل فاضلاب ورودی را تشکیل می دهند. طراحی تصفیه اولیه: 1) غربال کردن یا آشغال گیری: حذف جامدات درشت از فاضلاب ، غربالهای درشت از میله های عمودی به فاصله 1 سانتیمتر از یکدیگر و غربالهای ریز از سیمهای بافته شده و یا صفحات سوراخدار تشکیل شده اند. مقدار جامدات حذف شده در غربال کردن به اندازه روزنه های غربال بستگی دارد. دفع در محل دفن بهداشتی زباله، خرد کردن و باز گردانیدن به جریان فاضلاب ، خاکسترسازی متداولترین عملیات دفع جهت جامدات غربال شده به شمار می رود. 2) خرد کردن: مواد غربال شده گاهی پس از خرد کردن به جریان فاضلاب باز می گردانند. خرد کننده معمولاً جامدات درشت را تا اندازه تقریبی 8 میلیمتر خرد می کند و به فاضلاب بر می گرداند. دستگاه های خرد کننده باید جلوتر از دستگاههای پمپاژ قرار بگیرند. 3) شن گیری یا حذف دانه : دانه یا grit شامل گونه ها و انواع مختلفی مانند جامدات معدنی شامل نخاله ها، شن، گل و لای، پوسته تخم مرغ، شیشه و خرده فلز و یا ترکیبات آلی سنگینتر و بزرگتر مانند تکه های استخوان، دانه ها و تفاله های چای و قهوه می باشد. از یک میلیون متر مکعب فاضلاب 15 متر مکعب دانه جدا می شود. دانه های دارای مواد آلی یا در محل دفن بهداشتی دفع می شوند و یا همراه با مواد غربال شده سوزانده و سپس دفع می شوند. 4) اندازه گیری جریان : دانستن شدتهای هیدرولیکی جریان برای عملکرد بسیاری از راکتورها در واحد تصفیه فاضلاب ضروری می باشد. اندازه گیری شدت جریان جهت تخمین ظرفیت مورد نیاز در آینده لازم می باشد. 5) ته نشین سازی مقدماتی : عملیات واحدی است که برای تغلیظ و جداسازی جامدات آلی معلق از فاضلاب طراحی می شود. زمانی که تصفیه اولیه کافی تلقی می شود ته نشین سازی مقدماتی مهم ترین قسمت واحد تصفیه می باشد. عملکرد این بخش جهت کاهش بار آلودگی وارد شونده به جریانهای طبیعی آب بسیار حساس می باشد. این عمل بدون افزایش منعقد کننده های شیمیایی و اختلاط مکانیکی و یا عملیات لخته سازی می باشد. مواد آلی اندکی از آب سنگینترند و ته نشین می شوند و مواد سبکتر مانند روغنها در سطح فاضلاب شناور می شوند. جداسازی کف توسط لجن روب و جداسازی مواد شناور توسط یک سر ریز کف انجام می گیرد. ته نشین سازهای اولیه یا به شکل مخازن مستطیل بلند و یا مخازن استوانه ای می باشند. تصفیه ثانویه سیستم های تصفیه فاضلاب شهری: تبدیل بیولوژیکی مواد آلی کلوئیدی و محلول به جرم زنده که بعداً به وسیله ته نشین سازی جدا می شود. تماس بین میکروارگانیسم ها و مواد آلی در اثر معلق بودن جرم زنده در فاضلاب و یا عبور فاضلاب از سطح جرم زنده چسبیده به سطوح جامد معروفترین سیستم جرم زنده معلق لجن فعال می باشد.جرم زنده تولید شده توسط کاتابولیسم خود خوری و یا سایر میکروارگانیسم ها قابل تجزیه می باشد. معمولاً تصفیه بیشتر لجن ثانوی توسط فرایندها بیولوژیکی بی هوازی صورت می گیرد. محصولات نهایی گازی شکل، متان، دی اکسید کربن و مایعات و جامدات بی اثر تولید می شوند. متان دارای ارزش حرارتی است.مایعات با غلظت های بالای ترکیبات آلی به واحد تصفیه بازگردانده می شوند. جامدات با مقدار زیادی از ترکیبات معدنی به عنوان تنظیم کننده مواد خاک و یا کود در زمینهای کشاورزی مصرف می شوند. بقیه جامدات را با سوزاندن و دفن بهداشتی دفع می کنند گاهی تصفیه اولیه و ثانویه همراه با هم انجام می شود. فاضلاب در حوضچه های اکسیداسیون ریخته می شود و فاضلاب در سطح به طور هوازی و در عمق به صورت غیرهوازی تجزیه می شود در سیستم لاگون هوادهی شده، اکسیژن در اثر هوادهی مکانیکی تأمین می شود و تجزیه در کل عمق برکه به صورت هوازی می باشد. در اغلب موارد تصفیه ثانویه جهت دستیابی به استانداردهای جریان خروجی کافی می باشد. طراحی تصفیه ثانویه: جریان خروجی از تصفیه اولیه هنوز دارای 40 تا 50 درصد از مواد جامدمعلق و تقریباً تمام مواد آلی و معدنی محلول اولیه می باشد. جهت حذف مواد آلی در تصفیه ثانویه از فرایندهای فیزیکی، شیمیایی و یا بیولوژیکی استفاده می شود. در تصفیه بیولوژیکی مواد آلی فاضلاب به عنوان غذا توسط میکرو ارگانیسم ها مصرف شده و به سلولهای بیولوژیکی یا جرم زنده تبدیل می شود. ارگانیسم هایی که در سیستم های آبهای شیرین طبیعی به تجزیه مواد آلی می پردازند. ارگانیسم های دخالت کننده در تصفیه فاضلاب می باشند. جداسازی جرم زنده تازه تولید شده از فاضلاب جهت تکمیل فرایند تصفیه ضروری می باشد.

ارسال توسط بهداشت محيط

پارامتر های فیزیکی آب و فاضلاب

تاريخ : پنجشنبه سی ام مرداد 1382

پارامتر های فیزیکی آب و فاضلاب 1- پارامتر های فیزیکی آب: پارامترهای فیزیکی ، آن دسته از خصوصیات آب است که به وسیله حواس بینایی ، لامسه ، چشایی و یا بویایی قابل تشخیص است. مواد جامد معلق ، کدورت، رنگ ، طعم ، بو و درجه حرارت در این گروه قرار می گیرند. 1-1-1- جامدات معلق چنان که پیش از این اشاره شد جامدات می توانند به دو صورت معلق و محلول در آب وجود داشته باشند . اگر چه بعضی از مواد جامد محلول به وسیله حواس فیزیکی قابل تشخیص هستندذ ، ولی قرار دادن آنها در گروه پارامترهای شیمیایی مناسب تر است و در بخش بعدی بیشتر شرح داده خواهند شد. منابع ذرات جامد معلق در آب ممکن است از ذرات آلی و یا معدنی و یا از مایعات امتزاج ناپذیر تشکیل شده باشند . جامدات معدنی نظیر خاک رس ، لای و سایر مواد تشکیل دهنده خاک به طور طبیعی در آبهای سطحی یافت می شوند . مواد آلی نظیر ریشه گیاهی و جامدات بیولوژیکی ( سلولهای جلبکی ، باکتریها و غیره ) نیز از اجزای تشکیل دهنده آب های سطحی به حساب می آیند . این مواد که در اثر عملکرد فرسایشی آب جاری بر روی سطوح به وجود می آیند تحت عنوان آلاینده های طبیعی شهرت دارند. به خاطر ظرفیت فیلتر کردن خاک مواد معلق به ندرت در آبهای زیر زمینی یافت می شوند. سایر مواد معلق ممکن است در اثر استفاده انسان از آب به وجود آیند. فاضلاب شهری معمولاً حامل مقادیر زیادی از جامدات معلق می باشد که از نظر ماهیت عمدتاً آلی هستند . مصارف صنعتی آب ممکن است منجر به ورود ناخالصی ها یی با ماهیت آلی و یا معدنی در آب شود. مایعات امتزاج ناپذیر نظیر روغنها و گریس ها اغلب اوقات به عنوان مواد تشکیل دهنده فاضلاب به شمار می روند. اثرات وجود مواد معلق در آب ممکن است به چند دلیل مورد اعتراض قرار گیرد . این مواد از نظر زیبایی به آب لطمه می زنند ؛ به علاوه محلهایی را برای جذب سطحی مواد شیمیایی و بیولوژیکی به وجود می آورند . جامدات معلق آلی ممکن است به صورت بیولوژیکی مورد تجزیه قرار گیرند و نهایتاً مواد جانبی نامطبلوبی را به وجود آورند . جامدات معلق فعال از نظر بیولوژیکی ممکن است شامل ارگانیسمهای بیماریزا نظیر ارگانیسمهایی که در زنجیره های جلبک تولید کننده سم هستند ، باشند. 2-1-1- کدورت معمولاً اندازه گیری مستقیمی از ذرات جامد معلق بر روی نمونه های گرفته شده از منابع آب طبیعی یا منابع آب آشامیدنی صورت نمی گیرد . طبیعت جامدات در این آبها و اثرات ثانویه ای که این جامدات ایجاد می نمایند از مقدار حقیقی آنها مهمتر است برای اینگونه آبها یک آزمایش جهت کدورت به طور متداول انجام می گیرد. کدورت معیاری برای میزان جذب نور و. یا پراکندگی نور توسط مواد معلق در آب است. از آن جا که جذب و تفرق نور تحت تاثیر اندازه و خواص سطحی مواد معلقث قرار می گیرد کدورت یک اندازه گیری کمی مستقیم از ذرات معلق جامد نمی تواند به حساب آید . برای مثال یک ذره کوچک در داخل یک لیوان آب در واقع هیچگونه کدورتی ایجاد نمی کند . اگر این ذره به هزاران ذره کوچکتر با اندازه های کلوئیدی شکسته شود با وجود آن که جرم جامدات تغییری ننموده است اما کدورت به میزانی می رسد که قابل اندازه گیری است. منابع قسمت عمده کدورت در آبهای سطحی از فرسایش مواد کلوئیدی نظیر خاک رس ، لای خرده سنگها و اکسیدهای فلزی از خاک حاصل می باشد. رشته های گیاهی و میکروارگانیسمها نیز در افزایش کدورت نقش دارند . فاضلابهای صنعتی و خانگی ممکن است حاوی تعداد متنوعی از مواد کدورت زا باشد . صابونها ، شوینده ها و عوامل امرلسیون کننده کلوئیدهای پایداری را که نهایتاً منجر به کدورت می شوند تولید می کنند . اگر چه اندازه گیری های مربوط به کدورت به طور متداول بر روی فاضلاب انجام نمی شود اما تخلیه فاضلاب ممکن است موجب کدورت آبهای منابع طبیعی شود. اثرات زمانی که آب کدر در یک محفظه شفاف و کوچک نظیر یم سوراخ در معرض نور قرار می گیرد یک تیرگی یا رنگ شیری به چشم می خورد . مواد کلوئیدی کدورت زا سطوحی را برای جذب ارگانیسمهای بیولوژیکی و یا مواد شیمیایی مضر و یا عامل طعم و بوی نا مطبوع فراهم می کنند . گند زدایی آبهای کدر به علت خواص جذبی برخی از کلوئیدها و نیز با توجه به این که جامدات ممکن است سبب حفاظت از میکروارگانیسمها در برابر مواد گند زدا شوند عملی مشکل به شمار می رود . در منابع طبیعی آب ، کدورت ممکن است رنگی خاکستری و یا غیر از آن به آب ببخشد . رنگ آب بستگی بقه خواص جذب نور توسط جامدات داشته و می تواند با نفوذ نور و یا واکنشهای فتوسنتز در نهرها و دریاچه ها تغییر یابد . تجمع ذرات کدورت زا در بسترهای متخلخل آب منجر به ته نشینی موادی می گردد که می توانند اثرات سوئی بر گیاهان و جانوران آبزی بگذارند. اندازه گیری کدورت به طریق فتوشیمیایی و به کمک اندازه گیری نوری که با یک شدت معین جذب و یا پراکنده می شود محاسبه می گردد . دستگاه اولیه اندازه گیری به نام کدورت سنج جک سون (Jackson) معروف است . اساس این دستگاه بر روی جذب نور و یا بکارگیری یک لوله بلند و شمع استاندارد شده استوار می گردید شمع در زیر یک لوله شیشه ای قرار می گرفت و سپس در یک لایه فلزی سیاه به گونه ای قرار داده می شد که نور صادره از شمع تنها از قسمت بالای دستگاه قابل روئت بود .نمونه آب پس از آن به آهستی در داخل لوله ریخته می شد و این عمل تا جایی ادامه می یافت که شمع دیگر قابل روئت نبود یعنی بنحوی که جذب کامل صورت می گرفت. لوله شیشه ای که به کمک داده های بدست آمده برای کدورت حاصله از ذرات معلق اکسی سلسیوم کالیبره می گردید. یک واتحد کدورت جکسون (JTU) برابر با کدورت ایجاد شده توسط یک میلی گرم در یک لیتر آب مقطر است. در سالهای اخیر این دستگاه ساده جای خود را به کدورت سنج مجهز به لامپ الکتریکی استاندارد شده داد.این لامپ الکتریکی، نوری از خود ایجاد می نماید که این نور از یک مسیر کوچک نمونه عبور می نماید . در حالت جذب یک نورسنج به اندازه گیری شدت نور در طرف مقابل منبع نور می پرذازد، در حالی که در حالت پراکندگی نور یک نورسنج به اندازه گیری شدت نور در یک زاویه 90 درجه نسبت به منبع می پردازد اگر چه بیشتر کدورت سنج های امروزی بر مبنای اصل پراکندگی عمنل می نمایند اما کدورت ایجاد شده توسط مواد تیره که به عوض انعکاس نور همراه بات جذب نور است توسط روشهای جذب باید انجام شود. یک ماده شیمیایی بنام فورمازین که استاندارد مناسبتری نسبت به ایجاد می نماید جایگزین گردیده است. امروزه داده های بدست آمده از کدورت سنج بر حسب واحدهای کدورت فرمازین یا FTU بیان می شوند عبارتند از (NTU)(nephelometry turbidity units) غالباً برای تاکید بر آزمایش انجام شده مطابق با اصول پراکندگی نور بکار برده می شود . کاربرد اندازه گیری مربوط به کدورت معمولاً بر روی آب تمیز و صاف که درست نقطه مقابل فاضلاب بشمار می آید انجام می شود.آبهای طبیعی ممکن است دارای کدورت هایی باشند که از چند (FTU تا چند صد FTU تغییر می کنند.استانداردهای EPA بر آب آشامیدنی مقرر می دارد که حداکثر میزانFTU برابر با یک باشد، در صورتی که اتحادیه امور آب در آمریکا میزان 1/0 = FTU را بعنوان ملاک اصلی خود برای آب آشامیدنی تعیین نموده است. 3-1-1- رنگ آب خالص بی رنگ است ، اما آبی که در طبیعت یافت می شود معمولاً توسط مواد خارجی دارای رنگ می باشد . رنگ آبی که در نتیثجه تاثیر مواد معلق به وجود آمده باشد ، اصطلاحاً رنگ آشکار نامیده می شود؛ و رنگی که در اثر مواد جامد محلول پدید آمده باشد و پس از جدا سازی مواد معلق همچنان در آب باقی بماند به نام رنگ حقیقی خوانده می شود. منابع پس از تماس با اجزای ریز مواد آلی از قبیل برگهای درختان ، برگهای سوزنی گیاه جوز آور ، علف هرز یا چوب ، آب علاوه بر اخذ موادی نظیر جوهر مازو و اسید هیومیک رنگ زرد مایل به قهوه ای به خود می گیرد . اکسیدهای آهن رنگ قرمز کمرنگ به آب می دهند و اکسیدهای منگنز موجب قهوه ای و یا تیره رنگ شدن آب می گردند. پساب های صنعتی ناشی از صنایع نساجی و عملیات رنگرزی ، خمیر کاغذ و تولید ورق های کاغذ ، صنایع غذایی ، تولید مواد شیمیایی ، استخراج سنگ معدن ، پلایش و عملیات مربوط به کشتارگاهها ممکن است در اثر ارتباط با نهرها و رودخانه های طبیعی در آب ایجاد رنگ نمایند. اثرات آب رنگی از لحاظ زیبایی برای عموم قابل پذیرش نیست. در حقیقت اگر مصرف کننده ها دارای قدرت انتخاب باشند ترجیح می دهند از آب بدون رنگ و تمیز استفاده کنند . آبی که به مقدار زیاد دارای رنگ باشد برای مصارفی نظیر شستشوی لباس ، رنگرزی ، تهیه کاغذ ، ساخت نوشابه هلی الکلی ، تولید لبنیات همراه با سایر مواد غذاتیی ، صنایع نساجی و تولید پلاستیک مناسب نیست . از اینرو رنگ آب بر مقبولیت آن هم برای مصارف خانگی و هم برای مصارف صنعتی تأثیر گذار است. در شرایطی که به طور معمول رنگ حقیقی آب به عنوان عامل غیر بهداشتی و یا نا مطمئن شناخته نمی شود ترکیبات آلی که سبب بروز رنگ حقیقی می شوند ممکن است موجب افزایش نیاز کلر آب شده و نهایتاً موجب کاهش جدی اثر گذاری کلر بر آب به عنوان یک ماده گند زا می شود . شاید مهمتر از این محصولاتی باشند که در اثر ترکیب این مواد با کلر به وجود می آیند ؛ ترکیبات فنل ( اجزای تشکیل دهنده شناخته شده محصولات ناشی از تجزیه سبزیها) همراه با کلر طعم و بوی بسیار نا خوشایندی تولید می کنند . به علاوه برخی از ترکیبات در اسیدهای آلی طبیعی و کلر یافت می شوند ، که یا نوعاً سرطانزا هستند و یا مشکوک به داشتن چنین خاصیتی اند. اندازه گیری اگر چه روش های متعددی برای اندازه گیری رنگ وجود دارد اما روش هایی که در برگیرنده مقایسه با مواد دارای رنگ استاندارد هستند در بیشترین حد ممکن مورد استفاده قرار می گیرند. لوله های مقایسه رنگ حاوی یک سری استانداردهایی هستند که می توانند برای مقایسه مستقیم نمونه های آبی که قبلاً جهت از دست دادن رنگ آشکار خود فیلتر شده اند به کار میروند . نتایج بدست آمده بر حسب واحد رنگ حقیقی (TCU) بیان می شوند که در آن یک و.احد معادل با رنگ تولید شده توسط 1mg/L از پلاتین به شکل یونهای کلروپلاتینات می باشد. برای رنگهای غیر از رنگهای زرد مایل به قهوه ای و بویژه برای آب هخای رنگی لوله های مقایسه رنگ حاوی یک سری استانداردهایی هستند که می توانند برای مقایسه مستقیم نمونه های آبی که قبلاً جهت از دست دادن رنگ آشکار خود فیلتر شده اند به کار میروند . نتایج بدست آمده بر حسب واحد رنگ حقیقی (TCU) بیان می شوند که در آن یک و.احد معادل با رنگ تولید شده توسط 1mg/L از پلاتین به شکل یونهای کلروپلاتینات می باشد. برای رنگهای غیر از رنگهای زرد مایل به قهوه ای و بویژه برای آب هخای رنگی ناشی از جحریانهای خروجی فاضلابهای صنعتی ، معمولاً تکنیک های خاص اسپکتروفتومتری به کار برده می شود. در محیطهای کاری دستگاههای مجهز به دیسکهای شیشه ای رنگی که با استاندارد های رنگی کالیبره می شوند مورد استفاده قرار می گیرند. با توجه به این که تغییرات بیولوژیکی و فیزیکی ممکن است در طول زمان ذخیره سازی بر روی رنگ اثر بگذارد نمونه ها حداکثر 72 ساعت پس از جمع آوری باید آزمایش شوند. کاربرد رنگ عاملی نیست که معمولاً در آنالیز فاضلاب مطرح باشد . در آنالیز آب آشامیدنی معمولاً تنها رنگ حقیقی ایجاد شده توسط اسیدهای آلی منتجه از تجزیه گیاهان در آب مورد اندازه گیری می گیرد. مقدار به دست آمده را می توان به عنوان میزان اندازه گیری غیر مستقیم مواد هیومیک در داخل آب تلقی کرد. 4-1-1- طعم و بو مفاهیم طعم وبو به خودی خود بیانگر خصوصیت این دو عامل اند.از آن جا که احساس طعم وبو غالباً به یکدیگر مربوط اند ومعمولاً با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند این احتمال وجوددارد که طعم ها وبوهای بسیارزیادی که از تنوع برخوردارند توسط مصرف کنندگان به آب نسبت داده شوند موادی که در داخل آب ایجاد بو می کنند تقریباً همیشه ایجاد طعم می نمایند ولی به هیچ وجه تولید بو نمی کنند. منابع بسیاری از موادی که آب با آنها در طبعیت تماس می یابد ویا ممکن است در اثر استفاده بشر به آن واردها گردند طعم وبوی محسوسی را به آب می بخشند این مواد شامل مواد معدنی ، فلزات رنگها ی مشتق از خاک محصولات نهایی واکنش های بیولوژیکی واجزای تشکیل دهنده فاضلاب هستند ترکیبات معدنی در اغلب موارد سبب تولید طعم هایی می شوند که مستقل از بو هستند مواد قلیایی طعم تلخی به آب می بخشند در حالی که نمکهای فلزی ممکن است طعم شور ویا تلخ به آب بدهند. مواد آلی از سوی دیگر تمایل به تولید هر دو خصوصیت طعم وبو دارند تعداد زیادی از مواد آلی که در آب ایجاد طعم وبو می نمایند محصولات شده در صنایع نفتی هستند. تجزیه بیولوژیکی نیز می تواند موادآلی نیز می تواند در اثر ایجاد مایعات وگازها سبب بروز طعم وبو در آب شود در تمام موادی که ذکر گریده مهمترین محصولاتی که ایجاد بو وطعم در آب می نمایند ترکیبات گوگردی هستند که بو وطعم تخم مرغ گندیده رااز خود متصاعد می سازندبعلاوه گونه های شناخته شده ای ازجلبکها یک مادة هیچ کدام از آنها به تنهایی ایجاد طعم وبو نمی نمایند می تواند موجب بروز مشکلات مربوط به طعم وبو شود پیش از این به چنین تاثیری در مورد مواد آلی وکلر اشاره شد. اثرات از نظر مصرف کنندگان ، طعم وبو به دلایل روشنی ناخوشایند می باشد از آن جا که آب همواره به عنوان ماده ای بی طعم وبی بوشناخته شده است مصرف کننده چنین تصور می کند که مزه وبو همراه با آلودگی هستند واز اینرو ترجیح می دهد که از آب بی طعم وبی بو استفاده نماید حتی اگر چنین آبی در واقع تندرستی وی را به خطر اندازد بعضی از مواد تولید کننده طعم وبو ممکن است سرطان زا باشد. اندازه گیری اندازه گیری مستقیم موادی که ایجاد طعم وبو می کند در صورتی امکان پذیر است که عوامل به وجودآوردندۀ آنها شناخته شده باشند با انجام برخی آنالیزها می توان مواد کافی ایجاد کننده طعم ها را اندازه گیری کرد اندازه گیری مواد آلی به وجود آورنده طعم وبو به کمک روشهای کروماتوگرافی گازی ویا مایع امکان پذیر است از آن جا که تجزیه کروماتوگرافی زمان زیاد لازم دارد وبرای تکمیل آن نیاز به تجهیزات گرانقیمتی هست انجام چنین آزمنایشهای به طور معمول برروی نمونه های آب صورت نمی گیرد اما در شرایطی که مواد آلی فراهم به شکل معلق باشند انجام اینگونه آزمایشها ضروری است با این وجود به دلیل اثر تشددکنندگی که ذکر شد تعیین میزان منابع ایجاد کننده طعم وبو لزوماً به تعیین ماهیت ویا شدت طعم وبو نمی پردازد. آزمایشهای کمی که از خواص چشایی وبویایی انسان بهره می گیرند برای این منظور می توانند مورد استفاده قرار گیرند آزمایش برای آستانۀ بویایی (ton) می تواند مثالی در این مورد باشد مقادیر متغیری از آب بودار در داخل ظرفهایی ریخته می شود وبرای ساخت یک مخلوط به حجم 200ml با مقدار کافی از آب مقطر بی بو رقیق می وشد یک دستگاه نصب شده که دارای 5 الی 10 دماغه است برای تعیین مخلوطی که بو در آن به حد احساس رسیده است به کاربرده می شود ton این نمونه به کمک رابطۀ زیر محاسبه می شود. که در آن A حجم آب بودار برحسب میلی لیتر وb حجم آب بدون بوی لاز م برای تهیه یک مخلوط 200ml می باشد اعدا آستانل بویایی متناظر با حجم های متعدد نمونه ها در جدول نشان داده شده اند از آزمایش مشابهی می توان برای تعیین میزان طعم استفاده کرد و یا دستگاه می تواند به سهولت از لحاظ کیفی در یک مقیاس قابل قبول به آزمایش آب بپردازد. جدول شماره1 : اعداد آستانه بویایی متناظر با حجم نمونه رقیق شده به mL200 Sample volum (A), mL TON 200 1.0 175 1.1 150 1.3 125 1.6 100 2.0 75 2.7 67 3.0 50 4.0 40 5.0 25 8.0 10 20.0 2 100 1 200 کاربرد اگر چه بو می تواند برای فاضلاب مشکل زا باشد عامل طعم وبو تنها برای آبهای آشامیدنی مطرح است epa برای مقدار ton هیچ گونه استاندارد حداکثر تعریف نکرده است یک حداکثر مقدار ton برابر با 3 توسط سازمان بهداشت توصیه شده است اما این مقدار به جای آم که یک استانداردقانونی باشد یک معیار کلی است. 5-1-1- دما دما برای ارزیابی مستقیم آب آشامیدنی ویا فاضلاب به کاربرده نمی شود در عین حال یکی از مهمترین عوامل در سیستم های آب سطحی در طبعت به شمار میرود دمای آبها سطحی به مقدار زیادی گونه های بیولوژیکی موجود در آب وشدت فعالیت آنها را کنترل می کند دما بر روی بسیاری از واکنش های شیمیایی که در سیستم های دما برای ارزیابی مستقیم آب آشامیدنی ویا فاضلاب به کاربرده نمی شود در عین حال یکی از مهمترین عوامل در سیستم های آب سطحی در طبعت به شمار میرود دمای آبها سطحی به مقدار زیادی گونه های بیولوژیکی موجود در آب وشدت فعالیت آنها را کنترل می کند دما بر روی بسیاری از واکنش های شیمیایی که در سیستم های طبیعی آب انجام می گیرند اثر می گذارد همچنین دما دارای قابل ملاحضه ای بروی حلالیت گازها در آب است . منابع دمای سیستم های طبیعی آب از بسیاری عوامل از جمله دمای اتمسفر تاثیر می پذیرد به طوری ذخایر کم عمق آب بیشتر از ذخایر عمیق تر آب تحت تاثیر دمای محیط اند استفاده از آب به عنوان خنک کننده در صنعت وتخلیه متعاقب آب گرم شده می تواند منجر به تغییرات شدید ، هر چند موضعی دردمای آب جریانهای طبیعی شود برداشت برگهای انتایی درختان جنگلی وبازگشت جریانهای آبیاری به نوبة خود می توانند سبب بروز افزایش دمای جریانهای طبیعی آب گردد. اثرات آبهای خنکتر معمولاً دارای تنوع وسیعتری از گونه های بیولوژیکی هستند دردماهای پایین تر فعالیت زیستی یعنی استفاده از منابع غذایی ، رشد تولید مثل وغیره با سرعت کمتری انجام می گیرد اگر دما افزایش یابد فعالیت زیستی زیاد می شود اگر موادغذایی لازم موجود باشد افزایشی معادل .c10 معمولاً برای دوبرابر کردن فعالیت زیستی کافی است دردماهای بالاتر وسرعتهای متابولیکی بیشتر موجودات ذره بینی که در استفاده از منابع غذایی وتولید مثل کارایی بیشتر دارند تکثیر پیدا می کنند درحالی که سایر گونه های موجدات ذره بینی از لحاظ جمعیتی دچار کاهش بسیار می شوند ویا به طور کلی از میان میروند. سرعت رشد رویه جلبکها معمولاً درآبها گرم دیده می شود واین پدیده می تواند موجب بروز مشکل ناشی از رشد جلبکها وتشکیل گروههاحجیمی از آنها گردد ترشح طبیعی روغنها توسط جلبکها دراین گروههای حجیم ومحصولات بوجودآمده از تجزیه سلولهای مرده جلبکها می تواند مشکلاتی رادر خصوص طعم وبو بوجودآورد گونه های بزرگتر از موجودات زنده درآب تحت تاثیر قرار می گیرنداین درحالیست که خود میزان اکسیژن محلو ل درآب محلول از دماست سرعت رشد رویه جلبکها معمولاً درآبها گرم دیده می شود واین پدیده می تواند موجب بروز مشکل ناشی از رشد جلبکها وتشکیل گروههاحجیمی از آنها گردد ترشح طبیعی روغنها توسط جلبکها دراین گروههای حجیم ومحصولات بوجودآمده از تجزیه سلولهای مرده جلبکها می تواند مشکلاتی رادر خصوص طعم وبو بوجودآورد گونه های بزرگتر از موجودات زنده درآب تحت تاثیر قرار می گیرنداین درحالیست که خود میزان اکسیژن محلو ل درآب محلول از دماست ماهیهای شکاری معمولاً نیازمند دماهای پایین تر ومقادیر بیشتر از اکسیژن محلول درآب می باشند. تغییرات دما بروی سرعت واکنش های شیمیایی ومقدار حلالیت مواد شیمیایی که بعدها در همین فصل به طورکامل مورد بررسی قرار میگیرد اثر می گذارد بیشتر واکنش های شیمیایی نظیر حل شدن جامدات دراثر افزایش دما سرعت بیشتری می یابند درطرف دیگر حلالیت گازها دردرجه حرارتها بالاتر کاهش ازخود نشان می دهد چون اکسید اسیون بیولوژیکی موادآلی درنهرها ورودخانه ها وتالاب ها وابسته به مقدار کافی از اکسیژن محلول می باشد کاهش میزان اکسیژن محلول امری نامطلوب به حساب می آید دما همچنین بروی سایر خواص فیزیکی آب اثر می گذارد با کاهش دما ویسکوزیته آب افزایش می یابد حداکثر دانسیتة آب دردمای .c 4 بروز می کند در هر دو سوی این دما دانسیته آب دچار کاهش می شود این پدیده در میان تمام مایعات منحصر به فرد است هر دو عامل دما ودانسته دارای تاثیر ظریفی بروی میکروارگانیسم های پلانکتونی در سیستم ها ی طبیعی آب اند. برگرفته از سایت بهداشت محیط ورودی84 دانشکده ابوریحان

ارسال توسط بهداشت محيط

تصفيه اوليه

تاريخ : چهارشنبه بیست و نهم مرداد 1382

تصفيه ي فاضلاب (تصفيه ي اوليه یا مکانیکی ) تصفیه اولیه: تصفیه اولیه فاضلاب شامل حذف مواد جامد معلق از فاضلاب و یا آماده سازی فاضلاب جهت ورود به قسمت تصفیه ثانویه می باشد. بخش ها مختلف تصفیه اولیه عبارتند از : 1- آشغالگیری، 2- ته نشینی، 3- شناورسازی، 4- خنثی سازی و متعادلسازی. آشغالگیری به منظور حذف مواد جامد در اندازه های مختلف بکار می رود. ابعاد مجرای شبکه آشغالگیری بسته به کاربرد متفاوت می باشد. عمل تمیز کردن شبکه آشغالگیر می تواند بصورت دستی و یا مکانیکی انجام شود. آشغالگیرها به دو دسته شبکه بندی ریز و شبکه بندی درشت تقسیم می شوند و وظیفه محافظت پمپ ها و سایر تجهیزات تصفیه خانه در مقابل مواد جامد شناور در فاضلاب را بر عهده دارند. ته نشینی به منظور جداسازی ذرات شناور در فاضلاب با استفاده از اختلاف چگالی میان ذرات با جریان فاضلاب بکار می رود. ته نشینی در یک و یا چند بخش از تصفیه خانه از قبیل :1- مخازن دانه گیری2- ته نشینی اولیه که قبل از تصفیه بیولوژیک قرار دارد و مواد جامد را جدا می سازد 3- ته نشینی ثانویه که بعد از تصفیه بیولوژیکی قرار داشته و لجن بیولوژیک تولید شده را از فاضلاب جدا می سازد٬ استفاده می شود. شناورسازی به منظور جداسازی ذرات با چگالی پایین از فاضلاب بکار می رود. عمل جداسازی از طریق واردکردن حبابهای هوا به داخل فاز مایع انجام می شود. فاز مایع تحت فشاری بین 2 تا 4 اتمسفر قرار گرفته و سپس هوا تا حد اشباع در آن حل می شود. در ادامه فشار این محلول از طریق عبور از یک شیرفشارشکن به حد فشار اتمسفر می رسد. در نتیجه مقداری از هوای محلول تمایل به جدا شدن از فاز مایع پیدا می کند. ذرات جامد و یا مایع توسط هوای جدا شونده از فاز مایع به سطح مایع آمده و بر روی آن شناور می شوند. خنثی سازی در برخی از قسمتهای تصفیه خانه کاربرد دارد. از جمله: 1- قبل از تخلیه آب تصفیه شده به محیط زیست. چراکه حیات موجودات آبزی به شدت نسبت به تغییرات هرچند ناچیز pH محیط از عدد 7 به شدت وابسته است. 2- قبل از شروع تصفیه بیولوژیک. برای انجام عمل تصفیه بیولوژیک pH محیط بین 6.5 تا 8.5 نگه داشته می شود تا حیات بیولوژیکی محتویات فاضلاب را تضمین نماید. عمل خنثی سازی را با افزودن اسید یا باز به جریان قلیایی یا اسیدی فاضلاب می توان انجام داد. آشغالگیر آشغالگیری که اولین واحد تصفیه خانه های رایج می باشد، عمل حذف آشغالهای با اندازه نسبتا بزرگ از فاضلاب عبوری را انجام می دهد که منبع مهمی برای میزان BOD فاضلاب محسوب شده و نیز امکان آسیبب رسانی به تجهیزات مکانیکی تصفیه خانه را دارند. آشغالگیرها معمولا از میله های با جنس استیل که بصورت موازی کنار هم قرار می گیرند تشکیل شده و تمیز کردن آنها بصورت دستی و یا مکانیکی انجام می شود. آشغالگیر مکانیکی در آشغالگیرهای مکانیکی، شبکه آشغالگیر توسط یک بازوی مکانیکی که از یک سوییچ در بالادست آشغالگیر فرمان می گیرد، تمیز می شود. برخی ویژگیهای آشغالگیرهای مکانیکی عبارتند از : •حداقل مقاومت در برابر جریان آب و کمک به استفاده موثرتر از کانال • نگهداری و تعمیر آسان آشغالگیر آشغالگیر دستی آشغالگیرهای دستی شامل دو نوع شبکه ریز و شبکه درشت می باشد. آشغالگیرهای شبکه درشت، ذرات بزرگ جامد را از فاضلاب حذف می کند. آشغالگیرهای شبکه ریز، نوعا برای حذف موادی بکار می روند که ممکن است در ادامه روند تصفیه مشکلات نگهداری و عملکردی ایجاد کند.

ارسال توسط بهداشت محيط

تصفيه ثانويه

تاريخ : چهارشنبه بیست و نهم مرداد 1382

تصفیه ی ثانویه (تصفیه ی بیولوژیکی) عبارت تصفیه ثانویه به تمامی فرایندهای تصفیه بیولوژیکی انجام شده در تصفیه خانه اعم از هوازی و غیرهوازی اطلاق می شود. روشهای رایج در تصفیه ثانویه فاضلاب عبارتند از: 1- روش لجن فعال، 2- هوادهی ممتد، 3- لاگونهای هوادهی، 4- استخرهای متعادلسازی، 5- تصفیه بی هوازی، عبارت تصفیه ثانویه به تمامی فرایندهای تصفیه بیولوژیکی انجام شده در تصفیه خانه اعم از هوازی و غیرهوازی اطلاق می شود. روشهای رایج در تصفیه ثانویه فاضلاب عبارتند از: 1- روش لجن فعال، 2- هوادهی ممتد، 3- لاگونهای هوادهی، 4- استخرهای متعادلسازی، 5- تصفیه بی هوازی، روش لجن فعال بصورت یک فرایند پیوسته و با بازگشت مجدد لجن بیولوژیک شناخته می شود. سیستم لجن فعال از سه بخش اصلی تشکیل یافته است. 1- یک راکتور که در آن میکروارگانیسم های موجود در فاضلاب بصورت معلق و در معرض هوادهی قرار دارند. 2- جداسازی فاز جامد از مایع که معمولا در یک تانک جداسازی انجام می شود. 3- یک سیستم برگشتی برای بازگرداندن مواد جامد جدا شده از فاز مایع در تانک جداسازی به راکتور. ویژگی مهم روش لجن فعال شکل گیری مواد جامد لخته شده و قابل ته نشینی است که این مواد در تانکهای ته نشینی از فاضلاب جدا می شوند. هوادهی ممتد (Extended) شبیه روش لجن فعال متعارف بوده اما از جهاتی با آن متفاوت است. ایده اصلی در این روش که آنرا از روش لجن فعال متعارف متمایز می کند، به حداقل رساندن میزان لجن اضافی تولید شده می باشد. این امر از طریق افزایش زمان ماند تامین می شود. بنابراین حجم راکتورها در این روش از حجم راکتورهای لازم برای روش لجن فعال بزرگتر است. لاگونهای هوادهی حوضهایی با عمق 1.5 تا 4.5 متر هستند که در آنها اکسیژن دهی به کمک واحدهای هوادهی انجام می شود. جریان در لاگنهای هوادهی بصورت یکطرفه بوده و لجن دوباره به آن بازنمی گردد. استخرهای متعادلسازی از هیچ تجهیزی جهت هوادهی استفاده نمی کنند. اکسیژن مورد نیاز این استخرها از طریق هوای عبوری از سطح فاضلاب و نیز جلبکها که با انجام عمل سنتز اکسیژن تولید می کنند، تامین می شود. استفاده از این روش زمانی امکان پذیر است که مساحت زیاد زمین با قیمت پایین در دسترس بوده و کیفیت مطلوب پساب تصفیه شده چندان بالا نباشد. تصفیه بی هوازی علاوه بر تصفیه فاضلاب در هضم لجن نیز بکار می رود. این فرایند شامل دومرحله است: 1- تخمیر اسید، 2- تخمیر متان. در مرحله تخمیر اسید، مواد آلی به اسیدهای آلی و عمدتا اسید استیک می شکنند. در مرحله تخمیر متان، میکروارگانیسمهای متان اسیدهای آلی را به متان، دی اکسیدکربن و یک اسید با زنجیره کربن کوتاهتر تبدیل می کنند. روش تصفیه بی هوازی به دلیل اینکه از هیچ تجهیزی استفاده نمی کند، روشی ارزان است. از طرف دیگر زمان ماند مورد نیاز آن در مقایسه روشهای هوازی بسیار بیشتر است. بوی بد حاصل از فرایند بی هوازی، که عمدتا ناشی از تولید H2S می باشد، سبب شده تا استفاده از این روش بخصوص در مناطق شهری با محدودیت مواجه شود .

ارسال توسط بهداشت محيط

سپتيك

تاريخ : چهارشنبه بیست و نهم مرداد 1382

سپتینک تانک و موارد کاربرد سپتیک تانک ساده ترین نوع تصفیه خانه تک واحدی است که تصفیه مکانیکی (ته نشینی) و تصفیه زیستی با کمک باکتریهای بی هوازی همزمان در آن انجام می گیرد . سپتیک تانک تشکیل شده است از انبار سرپوشیده ای که از بتن آرمه ساخته شده و فاضلاب پس از ورود به انباره و بعلت کاهش سرعت جریان آن، قسمتی از مواد معلق خود را بصورت ته نشینی از دست می دهد و از سوی دیگر انبره بیرون می رود . مواد ته نشین شده بصورت لجن در کف انباره با کمک باکتریهای بی هوازی هضم میشود . از این فرایند غیرهوازی در تصفیه فاضلاب می توان بدون استفاده از تکنولوژی پیچیده و پرهزینه روشهای معمول، تصفیه فاضلاب را با هزینه بسیار کمتر و به نحو مطلوبتری به انجام رساند . در این روش در صورتیکه به فاضلاب اکسیژن نرسد، باکتریهای هوازی فعالیت رشد و نمو خود را از دست داده و در عوض باکتریهای بی هوازی فعالیت خود را شروع می کنند. کار این باکتریها براین اساس است که اکسیژن مورد نیاز خود را از تجزیه مواد آلی و معدنی موجود در فاضلاب بدست می آورندو به عبارت دیگر این باکتریها برخلاف باکتریهای هوازی، مواد نامبرده را احیاء می کنند . نتیجه این فعالیت ، تجزیه مواد آلی ناپایدار و تبدیل آنهابه نمکهای معدنی پایدار و نیز گازهایی از قبیل گاز هیدروژن سولفوره ، گاز متان ، گاز کربنیک و گاز ازت می باشد .به این ترتیب ، ترکیبات آلی موجود در فاضلاب توسط یک دسته از میکروارگانیسم ها به اسید استیک و گازهای دی اکسید کربن و هیدروزن تبدیل و سپس بوسیله دسته دیگری از میکروارگانیسم ها به گاز متان تبدیل می شود که گاز متان حاصله خود موجب از بین رفتن باکتریهای موجود می گردد . مزایای دستگاه سپتیک تانک از مزایای دستگاه سپتیک تانک بی هوازی ، سرعت و آسانی حمل و نصب آن در هر مکان، مقرون به صرفه بودن چه از نظر زمان ، عدم نیاز به فضا و مکان گسترده ، عدم نیاز به هزینه سرویس و نگهداری بعدی ، عدم نیاز به قطعات مکانیکی و کادر متخصص می باشد . موارد کاربرد دستگاه سپتیک تانک از دستگاههای سپتیک تانک در پروژه های مختلف جهت تصفیه فاضلاب آپارتمانها و ساختمانهای مسکونی، ویلایی ، هتلها ] مراکز درمانی ، بیمارستانها ، کارخانجات ، فاضلابهای شهری و روستایی ، مراکز آموزشی ، پادگانها ، پایانه های باربری و مسافربری و . . . میتوان استفاده نمود .

ارسال توسط بهداشت محيط

کاربرد میکروارگانسیم ها در فاضلاب

تاريخ : پنجشنبه دوازدهم تیر 1382

الف) نقش قارچ ها در تصفیه ی فاضلاب

توانایی قارچ ها در تجزیه ی ترکیبات آلی فاضلاب می تواند به اندازه ی توانایی باکتری ها باشد ، اما اگر به صورت جمعیت های غالب میکروبی فاضلاب در آیند نامطلوب است . دیواره ی خارجی قارچ ها بر خلاف دیواره ی باکتری ها سست است و به سادگی پاره و از هم گسیخته می شود . این نقص می تواند موجب انسداد صافی ها شود و شرایط بی هوازی را برقرار سازد . PH فاضلاب در کنترل مقدار و انواع قارچ های موجود اهمیت فراوان دارد . مثلاً غالبیت ژئوتریکوم کاندیدوم ممکن است معادل PH پنج یا کمتر باشد .

ب) نقش جلبک ها در فاضلاب

هر چند جلبک ها را می توان به صورت پوششی در لایه های فوقانی صافی مشاهده کرد ، اما نقش آنها در فرآیند تصفیه اندک بوده و حتی ممکن است کارایی صافی را نیز کاهش دهند . در حوضچه های کوچک که مدت نگهداری فاضلاب در آنها حدوداً به یک هفته می رسد ، جلبک ها با فرآیند فتوسنتز ، اکسیژن کافی در اختیار باکتری ها قرار می دهند و در مقابل از باکتری ها دی اکسید کربن و ترکیبات آلی و غیر آلی را در یافت می کنند . در این جاPH نیز عامل مهمی است . برای مثال می توان به جلبک غالب سلناستروم [5] در فاضلاب حاصل از کارخانه ی لبنیات سازی که با داشتن گونه های استرپتوکوکوس لاکتیس دلاکتر باسیلوس تا حدودی اسیدی است ( PH=5/8 ) اشاره کرد .

پ) توليد متان و تصفيه فاضلاب

توليد متان در دماي بالا به وسيله ي كشت هاي مخلوط نامعين ، يكي از مشخصات هضم بي هوازي لجن باقي مانده درسيستم تصفيه فاضلاب شهري مي باشد . ارزش متان به عنوان سوختي كه مي تواند در وسايل موجود استفاده شود و يا ذخيره شده و سپس منتقل شود ،‌ باعث انجام تحقيقات قابل ملاحظه اي شده است . براي مثال توليد متان از ميگزوباكترآوتوتروفيكوس استفاده مي كنند .

ارسال توسط بهداشت محيط

روش هاي نوين جمع آوري فاضلاب

تاريخ : پنجشنبه دوازدهم تیر 1382

(دکتر تقی پور)

روش هاي جايگزين:

1) روش سپتيک تانک ثقلي Septik Tank Effluent Gravity ( STEG)

2) روش سپتيک تانک با پمپ ( Septik Tank Effluent Pump )

۳) Pressure Sever With Grinder Pump

4) روش خلا

ارسال توسط بهداشت محيط

فاضلاب صنعتی

تاريخ : پنجشنبه دوازدهم تیر 1382

فاضلاب و پس آبهای مراکز صنعتی ، کشاورزی و همینطور محلهای مسکونی از آلوده کننده‌های عمده آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی بویژه آبهای رودخانه‌ها ، دریاها و دریاچه‌ها هستند. با این فاضلابها و همینطور عوامل مؤثر در آلودگی فاضلاب و پس آبها آشنا می‌شویم.

img/daneshnameh_up/0/0b/bin.jpg

پتانسیل و ظرفیت اکسیداسیون ، معیاری برای تعیین آلودگی فاضلابها

پتانسیل و ظرفیت اکسیداسیون آبها ، یکی از معیارهای مهم آلودگی آنهاست. بطوری که می‌دانیم اکسیژن محلول در آب ، عامل اساسی زندگی و رشد حیوانات و گیاهان است. زندگی این موجودات بستگی به حداقل اکسیژن محلول در آب دارد. ماهی بیش از سایر جانداران و بی مهره‌گان در درجه دوم و باکتریها کمتر از تمام موجودات آبزی به اکسیژن محلول در آب نیاز دارند. در یک آب معمولی که ماهی در آن پرورش می‌یابد، غلظت اکسیژن محلول نباید کمتر از 5 میلیگرم در لیتر باشد و این مقدار در آبهای سرد به 6 میلیگرم در لیتر افزایش می‌یابد.

در صورتی که مقدار اکسیژن محلول در آب کمتر از حداقل مجاز برای زندگی جانداران آبزی باشد، آن آب ، آلوده تلقی می‌گردد. وجود مواد آلی در آب ، موجب مصرف و تقلیل مقدار اکسیژن محلول می‌گردد. غالب ترکیبات آلی موجود در آب دارای کربن هستند و فعل و انفعال مهمی که در محیط آبی به کمک باکتریهای خاصی انجام می‌پذیرد به ترتیب زیر است:

در این واکنش به ازاء 12 گرم کربن ، 32 گرم اکسیژن مصرف می‌شود. اگر فرض کنیم که مقداری روغن که حاوی 12 گرم کربن بوده ، در آب ریخته شود، با در نظر گرفتن حداکثر مقدار اکسیژن محلول در آب در شرایط معمولی (میلیگرم در لیتر) این مقدار روغن آبی در حدود 3555 لیتر را فاقد اکسیژن نموده و به معنی دیگر کاملا آلوده می‌نماید.

img/daneshnameh_up/b/bc/gg.jpg

میزان مواد آلی در فاضلابها

بطوری که قابل پیش بینی است فاضلابها و پس آبها حاوی مقدار بسیار زیادی مواد آلی است. تقریبا آثار کلیه مواد مصرف در زندگی اجتماعی و همینطور صنایع ، در فاضلابها وجود دارد. تخلیه فاضلابها و پس آبها در آبهای معمولی آنها را به سرعت آلوده می‌کند و این در واقع زاییده وجود مقادیر بسیار زیاد مواد آلی در فاضلابها و پس آبها.

اکسیژن مورد نیاز جهت اکسیداسیون یک فاضلاب

اکسیژن مورد نیاز جهت اکسیداسیون یک فاضلاب ، پس آب و یا آب آلوده معیار مناسبی برای آگاهی از حدود مقدار مواد آلوده کننده موجود در آنهاست. دو روش تعیین میزان آلودگی که بر اساس یاده شده در بالا متکی هستند، تحت عناوین COD و BOD شناخته شده‌اند.

(BOD (Biochemical Oxygen Demand:

BOD یک فاضلاب ، پس آب و یا آب عبارت است از میزان اکسیژن مور نیاز میکرو ارگانیسمها در اکسیداسیون بیوشیمیایی مواد آلی موجود در آن. در حقیقت BOD تعیین کننده مقدار اکسیژن مورد لزوم برای ثبوت بیولوژیکی مواد آلی نمونه مورد نظر خواهد بود. اگر BOD آبی در حدود 1 میلیگرم در لیتر باشد، آب خوب و اگر به حدود 3 برسد مشکوک و بیشتر از 5 ، آلوده است.

(COD (Chemical Oxygen Demand:

COD یک فاضلاب ، پس آب و یا آب آلوده ، عبارت است از میزان اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون مواد قابل اکسیداسیون موجود در آن. مقدار COD معمولا با استفاده از یک عامل اکسید کننده قوی در محیط اسیدی قابل اندازه گیر است. تعیین BOD با وجود ارزش فراوان به همراه دو نکته ضعف اساسی است. اولی طولانی بودن مدت آزمایش و دومی امکان مسموم شدن میکرو ارگانیسمهای مورد نظر در تماس با مواد آلوده در این مدت طولانی ، از اینرو COD ارزش فراوانی پیدا می‌کند.

درجه بندی فاضلابها

فاضلاب آبها بر حسب مقدار BOD درجه بندی می‌شود. فاضلابهایی که BOD آنها به ترتیب در حدود 210 ، 350 و 600 میلیگرم در لیتر هستند، فاضلابهای ضعیف ، متوسط و قوی هستند. برای جلوگیری از آلودگی آبها در بیشتر نقاط جهان ، هیچ فاضلابی حتی بعد از تصفیه در صورتیکه BOD آن بیش از 20 میلیگرم در لیتر باشد، مجاز به ورود به جریانهای سطحی و یا زیر زمینی نیست.

img/daneshnameh_up/2/20/fazelab.gif

فاضلابهای غیر انسانی

باید دانست که در طبیعت تنها انسان نیست که با تولید فاضلاب یا پس آب باعث آلودگی آبها می‌شود. بلکه فعالیت حیوانات نیز در این آلوده سازی بسیار مؤثر است. در صورتیکه به عنوان مبنای مقایسه ، میزان آلودگی انسان را معادل یک BOD فرض کنیم، حیوانات دیگر نظیر اسب ، گاو ، گوسفند ، خوک و مرغ خانگی به ترتیب 11.3 ، 16.4 ، 2.5 ، 1.9 و 0.91 خواهند بود.

تخلیه بی رویه فاضلابهای صنعتی در آبهای سطحی

تخلیه بی رویه و پس آبهای صنعتی (و همینطور غیر صنعتی و کشاورزی) در آبهای سطحی ، موجب مرگ و میر حیوانات آبزی بخصوص ماهیها می‌گردد. جالب توجه است که تلاشی اجساد همین حیوانات خود مزید بر علت موجب آلودگی هر چه بیشتر می‌گردد. از دیگر اثرات مهم این فاجعه تبدیل فعالیت باکتریهای آب از حالت هوازی (Aerobic) یعنی توأم با مصرف اکسیژن به حالت بی هوازی (Anaerobic) و بدون نیاز به اکسیژن می‌باشد.

فعالیت باکتریهای بی هوازی ، توام با پیدایش نامطبوع و مواد قابل اعتراض است، بطوری که

بوی زننده‌ای دارد و قابل اشتعال است.

بدبو و بویی نظیر تخم مرغ گندیده دارد و

، سمی خطرناک بوده و بوی تند سیر می‌دهد. بطور کلی غالب محصولات از فعالیت باکتریهای بی هوازی برای زندگی دیگر موجودات بخصوص موجودات آبزی ، مضر است.

مواد شیمیایی ، ایجاد کننده اصلی فاضلاب صنعتی

از مهمترین و شناخته شده ترین مواد شیمیایی که در ابعاد وسیعی مصرف عمومی دارد و به علل مختلف ایجاد آلودگی می‌کند، عبارت از شوینده‌ها (Detergents) است. از حدود سالهای 1940 ، شوینده‌های مصنوعی وارد بازار مصرف شدند که مهمترین آنها عبارت بود از الکیل بنزن سولفانات. این نوع شوینده‌ها دارا یک نکته ضعف مهمی هستند که عبارت از عدم تجزیه آنها توسط مکرو ارگانیسمها است. وجود این مواد در آب باعث ایجاد کف می‌گردد و این کف باعث مشکلات فراوانی برای عمل تصفیه است و در ضمن باعث کندی عمل فتوسنتز می‌گردد.

استفاده از این شوینده‌ها بعدها در آمریکا و اروپا ممنوع شد تا سرانجام در سال 1965 شوینده جدیدی با نام LAS به بازار آمد که نکته ضعف مذکور را ندارد و توسط میکرو ارگانیسمها تجزیه می‌گردد. ترکیبات ازت دار نیز از طرق مختلف بویژه کودهای شیمیایی وارد فاضلابها می‌گردد. فسفر و ازت که از طریق فاضلاب وارد آب دریاچه‌ها می‌گردد و به علت تغذیه خوب گیاهان آبی پدیده‌ای به نام مسن شدن ایجاد می‌کند و ا ایجاد و ته نشین شدن لجن و گل و لای از عمق این دریاچه‌ها کاسته می‌شود و یکی از مهمترین اثرات نامطلوب این پدیده ، کاهش شدید اکسیژن آبهاست که منجر به تبدیل باکتریهای هوازی به بی هوازی می‌گردد.

مهمترین عوامل ضرورت عدم تخلیه فاضلابهای صنعتی به آبهای جاری و زیر زمینی

اسیدیته آزاد
مواد قلیایی قوی
غلظت زیاد مواد محلول
چربی و روغن
فلزات سنگن و مواد سمی
گازهای بدبو و سمی
مواد رادیو اکتیو
مواد معلق ، رنگ ، بو
ازدیاد دما
وجود میکرو ارگانیسمهای بیماری زا

ارسال توسط بهداشت محيط

تصفیه ثانویه

تاريخ : پنجشنبه دوازدهم تیر 1382

تصفیه ی ثانویه (تصفیه ی بیولوژیکی)

عبارت تصفیه ثانویه به تمامی فرایندهای تصفیه بیولوژیکی انجام شده در تصفیه خانه اعم از هوازی و غیرهوازی اطلاق می شود. روشهای رایج در تصفیه ثانویه فاضلاب عبارتند از:
1- روش لجن فعال،
2- هوادهی ممتد،
3- لاگونهای هوادهی،
4- استخرهای متعادلسازی،
5- تصفیه بی هوازی،

روش لجن فعال بصورت یک فرایند پیوسته و با بازگشت مجدد لجن بیولوژیک شناخته می شود. سیستم لجن فعال از سه بخش اصلی تشکیل یافته است.

1- یک راکتور که در آن میکروارگانیسم های موجود در فاضلاب بصورت معلق و در معرض هوادهی قرار دارند.

2- جداسازی فاز جامد از مایع که معمولا در یک تانک جداسازی انجام می شود.

3- یک سیستم برگشتی برای بازگرداندن مواد جامد جدا شده از فاز مایع در تانک جداسازی به راکتور. ویژگی مهم روش لجن فعال شکل گیری مواد جامد لخته شده و قابل ته نشینی است که این مواد در تانکهای ته نشینی از فاضلاب جدا می شوند.
هوادهی ممتد (Extended) شبیه روش لجن فعال متعارف بوده اما از جهاتی با آن متفاوت است. ایده اصلی در این روش که آنرا از روش لجن فعال متعارف متمایز می کند، به حداقل رساندن میزان لجن اضافی تولید شده می باشد. این امر از طریق افزایش زمان ماند تامین می شود. بنابراین حجم راکتورها در این روش از حجم راکتورهای لازم برای روش لجن فعال بزرگتر است.
لاگونهای هوادهی حوضهایی با عمق 1.5 تا 4.5 متر هستند که در آنها اکسیژن دهی به کمک واحدهای هوادهی انجام می شود. جریان در لاگنهای هوادهی بصورت یکطرفه بوده و لجن دوباره به آن بازنمی گردد.
استخرهای متعادلسازی از هیچ تجهیزی جهت هوادهی استفاده نمی کنند. اکسیژن مورد نیاز این استخرها از طریق هوای عبوری از سطح فاضلاب و نیز جلبکها که با انجام عمل سنتز اکسیژن تولید می کنند، تامین می شود. استفاده از این روش زمانی امکان پذیر است که مساحت زیاد زمین با قیمت پایین در دسترس بوده و کیفیت مطلوب پساب تصفیه شده چندان بالا نباشد.
تصفیه بی هوازی علاوه بر تصفیه فاضلاب در هضم لجن نیز بکار می رود. این فرایند شامل دومرحله است:

1- تخمیر اسید،

2- تخمیر متان. در مرحله تخمیر اسید، مواد آلی به اسیدهای آلی و عمدتا اسید استیک می شکنند. در مرحله تخمیر متان، میکروارگانیسمهای متان اسیدهای آلی را به متان، دی اکسیدکربن و یک اسید با زنجیره کربن کوتاهتر تبدیل می کنند.

روش تصفیه بی هوازی به دلیل اینکه از هیچ تجهیزی استفاده نمی کند، روشی ارزان است. از طرف دیگر زمان ماند مورد نیاز آن در مقایسه روشهای هوازی بسیار بیشتر است. بوی بد حاصل از فرایند بی هوازی، که عمدتا ناشی از تولید H2S می باشد، سبب شده تا استفاده از این روش بخصوص در مناطق

ارسال توسط بهداشت محيط

حذف فلزات سنگین

تاريخ : چهارشنبه بیست و دوم آبان 1381

Bioremidation of heavy metals))

از بین 105 عنصر جدول تناوبی حدود 80 عنصر به دلایل خصوصیات ویژه از جمله چگالی بالا در گروه فلزات واقع شده اند. در این میان چگالی سطحی همه فلزات يكسان نبوده و این امر عاملی برای جداسازی فلزات سنگین از بقیه گروه شده است،بطور کلی فلزات سنگین دسته ای از فلزات هستند که چگالی سطحی آنها بیش از ۵mg/cm³ باشد که ازجمله آنها می توانیم به سرب ،روی، کادمیوم، جیوه و نیکل اشاره نماییم.

حضور فلزات سنگین بیش از استانداردهای تعریف شده در محیط باعث بروز مشکلات و عوارض زیست محیطی برای ساکنان آن محل و اکوسیستم میگردد.تاثیرات فلزات سنگین روی انسان مختلف بوده و عمده ترین آن مربوط به بروز اختلالات عصبی است. جیوه قوی ترین سم فلزی است که در آب بصورت معدنی یا آلی دیده شده و به شکل متیل اتیل مرکوری در زنجیره غذائی وارد بدن آبزیان گرديده و تجمع می یابد. این فلز می تواند از طریق جفت وارد بدن جنین شده و ناهنجاریهای مختلفی ایجاد نماید.

صنایع عمده ترین منابع آلاینده مربوط به فلزات سنگین هستند. کارخانجاتی از قبیل آبکاری ، باطریسازی و تولید قطعات الکترونیک از مهمترین آنها میباشند.آلودگی ناشی از سرب عمدتا مربوط به سوختهای فسیلی می باشد که بدنبال آلودگی هوا ، آلودگی خاک وآب را هم به دنبال خواهد داشت.

اکثر قریب به اتفاق واحدهای تولید کننده فاضلاب صنعتی حاوی فلزات سنگین فاقد سیستم های تصفیه هستند و روزانه مقادیر فراوانی فاضلاب صنعتی را وارد محیط زیست یا شبکه فاضلاب شهری می نماید که باعث آلودگی منابع آبی می شوند. در مواردی نیز که فاضلاب صنعتی تصفیه می شود مشکل دفع و دفن لجن تولید شده وجود دارد که می تواند از طریق گیاهان، جذب و وارد چرخه غذایی شود . بنابراین حذف فلزات سنگین می بایستی در مورد لجن تصفیه خانه های فاضلاب نیز انجام گیرد .

روشهای مختلفی برای حذف فلزات سنگین و خارج نمودن آنها از محیط از جمله پساب های صنعتی وجود دارد که به طور عمده شامل روشهای شیمیایی و بیولوژیک میگیرد.

از جمله روشهای شیمیایی می توان به خنثی سازی ترسیبی به کمک سود ، آهک یا کربنات سدیم اشاره کرد .

در بحث روشهای بیولوژیک نیز مدلهای مختلفی ارایه شده است .یکی از مدلها ،روش احیای باکتریائی سولفات می باشد به این ترتیب که باکتری های احیا کننده سولفات ترکیبات آلی مانند متانول و اتانول را با استفاده ازسولفات اکسید نموده وبی کربنات وسولفید هیدروژن ایجاد می نماید . در مرحله بعد سولفید هیدروژن با یونهای فلزات سنگین ترکیب و سولفید های نا محلول به شکل لجن متراکم رسوب می نماید .

در حالا حاضر تصفیه خانه های متعددی در نقاط مختلف جهان با استفاده از انواع میکروارگانیزمها عمل حذف فلزات سنگین را انجام میدهند. به عنوان مثال براساس نتایج حاصل از پروژه تحقیقاتی شرکت شل ، تصفیه خانه بیولوژیکی پالایشگاه روی Budel Co روزانه در حدود 7200متر مکعب از پساب آلوده به فلزات روی و کادمیوم را تصفیه می نماید.

ارسال توسط بهداشت محيط

آخرین مطالب

بهداشت محیط

کتابخانه بهداشت محیط

تصفیه خانه آب و فاضلاب

بهداشت محیط در بیمارستان

دانلود نرم افزار بهداشت محیطی

احداث,طراحی,راهبری تصفیه خانه

بهداشن محیط و مبارزه با حیوانات موذی

آلودگی هوا

.: Weblog Themes By Blog Skin :.